3. Posłuszeństwo

Wprowadzenie
Począwszy od KG 31 Towarzystwo poczyniło znaczące kroki dotyczące problemu posłuszeństwa, starając się odnowić naukę o posłuszeństwie według ducha „odnowy” życia zakonnego, zapoczątkowanego przez Sobór Watykański II. KG 31 zaprasza nas do rozumienia i życia posłuszeństwem w wierności pierwotnej idei św. Ignacego, a jednocześnie do uwzględnienia zmian kulturowych i wrażliwości właściwej naszym czasom.

Towarzystwo uznaje, że posłuszeństwo jest szczególnym środkiem tak dla utrzymania jedności wśród jezuitów rozsianych po wszystkich zakątkach ziemi, jak dla lepszego rozeznania woli Bożej i realizacji z większą skutecznością misji, jako „sług misji Chrystusa”.

Kongregacje Generalne 31, 32, 33 i 34 nie wydały żadnego dokumentu na temat posłuszeństwa, jednak może ono być tematem, na który wypowie się KG 35.

Wezwania jakie nasze czasy stawiają posłuszeństwu, nowe wrażliwości
Konkretnie możemy wyliczyć następujące linie współczesnej kultury, które wiążą się z naszym tematem:
• Pluralizm wartości powoduje ryzyko, że zaniknie potrzeba istnienia struktur władzy i norm;
• Indywidualizm prowadzi do postępowania według własnego uznania, do niewłaściwego rozumienia znaczenia autonomii i do nie akceptowania wymagań pracy w zespole;
• W sekularyzowanej kulturze nie rozumie się, jak istota ludzka może być ważnym pośrednikiem czy towarzyszem w osobistym rozeznaniu woli Bożej; daje się potem interpretacje „woli Bożej”, które praktycznie sprowadzają się do pobożnego odczucia;
• Właściwy duch szacunku praw osoby może być uważany za kontrastujący z poddawaniem się posłuszeństwu;
• Z drugiej strony, w każdej epoce historycznej zauważa się wzajemny wpływ miedzy kulturą i cechami charakterystycznymi nowych generacji. Na przykład, niektóre z nich, typu raczej osobistego i psychologicznego, mogą wpływać w sposób znaczący na sposób życia posłuszeństwem:
• Trudności jakie się spotyka w życiu rodzinnym wpływają na postawy wobec władzy, bądź przez nadmierną zależność, bądź przez doświadczenie arbitralnego wykonywania władzy, co prowadzi do odrzucenia wszelkiego autorytetu.
• Dojrzewanie emocjonalne młodych jest opóźnione i to jest wezwaniem w początkowych lat formacji. Czasem spotykamy proces dorastania przedłużonego, co utrudnia posłuszeństwu także w wieku dorosłym.
• Wiek dojrzały wielu kandydatów do Towarzystwa niesie z sobą z jednej strony większą pewność i niezależność, a z drugiej pragnienie niezależności, które może powodować konflikt w samym posłuszeństwie.
• Z punktu widzenia rządów Towarzystwa powstało nowe wezwanie odnośnie posłuszeństwa, które w świetle przebytego doświadczenia, wymaga jeszcze wyjaśnienia: w konkrecie dotyczy to relacji między przełożonym a dyrektorem dzieła, szczególnie kiedy ten ostatni nie jest jezuitą.

Dokumenty
KG 31, Dekret 17
KG 32, Dekret 11, n. 27 – 33
Direttive per i superiori locali e per le relazioni tra il superiore e il direttore di opera (Roma: Curia Generale, 1998) (Wskazania dla przełożonych miejscowych i dla relacji między przełożonym i dyrektorem dzieła (Rzym: Kuria Generalna, 1998)).
List O. Generała o zdawaniu sprawy sumienia (Rzym, 21 lutego 2005).

Niektóre pytania do refleksji osobistej i wspólnotowej
1. O. Pedro Arrupe podczas KG 31 zauważył: „To, czego trzeba sie nauczyć, to nowa sztuka rządzenia i nowa sztuka posłuszeństwa” (Przemówienie do KG 31). Jak można by zrealizować to zalecenie?
2. W jaki sposób pomóc jezuitom, których prosi się o posługę rządzenia, aby dobrze wypełniali swoją misję? Jak ich zachęcać, aby pełnili wyżej wymienioną misję bez poczucia lęku czy opieszałości w jej wypełnianiu lub przeciwnie, nie uciekali się do antyewangelicznego autorytaryzmu?
3. Członków wspólnoty prosi się, aby żyli „posłuszni na sposób ignacjański”. W jaki sposób prowadzić do głębokiego doświadczenia duchowego, mistycznego, które uzdolni do życia „w radości duchowej i z wytrwałością” posłuszeństwem jakiego wymaga Towarzystwo, tak wobec Papieża jak i Przełożonych Towarzystwa? Na przykład, czy pogłębia się istotę tego osobistego doświadczenia Ignacego, o którym mówi w Diariuszu duchowym („poddanie”, „szacunek”, „miłosna pokora”, itd.)?
4. Życie posłuszeństwem ma różne odcienie, zależnie od etapu życia zakonnego w jakim się znajduje jezuita: formacja, pełne zaangażowanie apostolskie, wiek podeszły. Jakie specyficzne problemy ma każdy z tych etapów i jakiej pomocy może potrzebować, która mogłyby być udzielona, aby pozytywnie polepszyć sytuację? Przyjmując w ogólności przedłużającą się „ilość lat życia” jezuitów, co trzeba by zrobić, aby pomóc naszym braciom wieku zaawansowanego, by praktykować posłuszeństwo w służbie w sposób nieunikniony ograniczonej wiekiem, aby czuli sie rzeczywiście użyteczni w misji Towarzystwa?
5. W sposób szczególny jak można żyć owocniej i wzmocnić sprawę sumienia, która jest praktyką istotną, aby żyć posłuszeństwem w Towarzystwie? Czy znamy wystarczająco list Ojca Generała dotyczący tej sprawy? (cf. wyżej, „Dokumenty”).