NA LISTOPAD 2003

      Intencja modlitwy dotyczy tym razem najbardziej palącej potrzeby, z jaką Kościół wszedł w Trzecie Tysiąclecie - odzyskania utraconej jedności. Przed tysiącem lat Kościół uległ rozłamowi na Zachodni i Wschodni, na Rzymski i Bizantyjski, na papieski i ortodoksyjny. W miarę upływu czasu uprzedzenia i pycha po obu stronach doprowadziły do tego, że wzajemnie odmawiano sobie katolickości, lekceważąc także przejawy religijności, które wykształciły się z odmiennych tradycji kulturowych i liturgicznych. Tak jest do tej pory. Doniesienia prasowe informują raz po raz o przyczynach i przejawach wrogości. Dowodzi to, że nadal istnieją różnice, nieufność i brak wzajemnego szacunku. Niezaprzeczalnym jest zarazem fakt, że wzrasta wzajemne poznanie i przeświadczenie o konieczności pojednania i odzyskania jedności. Coraz bardziej oczywistym jest dla nas, to że czcigodna i starożytna tradycja Kościoła Wschodniego jest częścią Kościoła Jezusa Chrystusa. Sprawą podstawową jest, abyśmy ją poznawali, wzmacniając tym samym proces dążenia do jedności. Pośredniczą w tym dziele katolicy obrządków wschodnich.
      Powyższa intencja modlitwy pomija bagaż historycznie uwarunkowanego oddalenia, doszukiwania się przyczyn i ustalania stopnia odpowiedzialności. Od nas, chrześcijan Zachodu, oczekuje gestu pojednania, zwracając się z prośbą o modlitwę, byśmy lepiej poznali i docenili duchowość oraz tradycje liturgiczne Kościołów wschodnich. Pozostawmy braciom ze Wschodu trud odkrywania skarbów duchowości oraz tradycji liturgicznych Kościoła zachodniego. Patriarcha Zachodu od nas oczekuje, że będziemy prosić o łaskę przemiany i dążyć do tego, aby w naszych sercach pojawił się szacunek i życzliwość dla Kościoła chrześcijańskiego Wschodu; by i dla nas otworzył się skarbiec jego duchowości. Tylko w ten sposób ujawni się w pełni powszechność (=katolickość) Kościoła. Nie wyraża jej w pełni tylko jedna tradycja, zwłaszcza jeśli pojmowana jest jako przeciwieństwo drugiej. Już papież Leon XIII, w dwu Listach Apostolskich oraz w jednej encyklice (1894), bronił tradycji Kościoła wschodniego i domagał się uznania dla niej. W setną rocznicę tych dokumentów Jan Paweł II podjął inicjatywę poprzednika, publikując List Apostolski Orientale Lumen (1995). Nawiązał nim zarazem do Dekretu o Kościołach wschodnich katolickich oraz Dekretu o ekumenizmie Soboru Watykańskiego II. Punktem wyjścia wszystkich tych dokumentów, jak i współczesnego stanowiska Jana Pawła II, jest przekonanie, że Jezus Chrystus, nasz Pan, jest Światłem ze Wschodu, które oświeca Kościół Powszechny, wszystkich ochrzczonych, którzy wzywają Go jako Zbawiciela człowieka i nadzieję świata. Światło to pojawiło się najpierw na Wschodzie, w Jerozolimie, w Świętym Mieście, gdzie jako Wcielone Słowo Syn Boga dokonał przejścia przez śmierć do zmartwychwstania. Tam uczniowie otrzymali Ducha Pocieszyciela. Stamtąd, ze Wschodu, poprzez Bizancjum i Rzym, Dobra Nowina rozprzestrzeniła się na cały świat.

Misyjna na listopad

       Listopadowa intencja misyjna nawiązuje do II Panamerykańskiego Kongresu Misyjnego, który zgromadził przedstawicieli nie tylko Ameryki Łacińskiej oraz Karaibów, ale także Ameryki Północnej. I taki Kongres (Parana-Argentyna, 1999) pomyślany był jako przygotowanie do Światowego Kongresu Misyjnego, który odbył się w Roku Jubileuszowym w Rzymie. Wprawdzie inne są problemy Kościoła w USA czy Kanadzie niż w Ameryce Centralnej i Południowej, ale inicjatorom chodziło o podkreślenie jedności Mistycznego Ciała Chrystusa. Miejsce II-go Kongresu Misyjnego obu Ameryk (Gwatemala) nie zostało wybrane przypadkowo: W kraju tym, jak w soczewce, skupiają się problemy olbrzymiego podwójnego kontynentu, gdzie mieszka łącznie 833 mln ludzi. Europejczycy odkryli go zupełnie przypadkowo w 1492 r. podczas poszukiwania drogi do Indii. Wiele uległo zmianie od czasu, gdy z grupą hiszpańskich konkwistadorów wylądowało czterech kapłanów katolickich, tworząc stałą misję chrześcijańską w "nowym świecie". Przez wieki przybywali tu imigranci, którzy chcieli ujść przed ekonomicznym lub politycznym uciskiem w swojej ojczyźnie. Z czasem północna cześć kontynentu została zdominowana przez protestantów, podczas gdy centralna i południowa część pozostała katolicka. Ziemie te kojarzą się nam z egzotyką i wielką przygodą. Urzeka nas piękno przyrody, bogactwo różnorodnych tradycji i form kulturowych. Ale za tym wszystkim kryje się dramat powodowany nędzą. Sprzeczności widoczne są zwłaszcza na subkontynencie południowoamerykańskim, gdzie w XX w. tempo przyrostu naturalnego było największe w świecie. Państwa tego regionu świata były wielekroć areną przewrotów wewnętrznych, zmian ustroju parlamentarnego na dyktatorski i odwrotnie. Większość z nich pozostaje w różnym stopniu uzależniona od USA. Od początku kolonizowania tych ziem, autentycznej religijności towarzyszyły od początku brutalna pogoń za zyskiem i niewolnictwo. Skutkiem rabunkowej gospodarki jest bezprzykładne niszczenie przyrody. Na domiar złego w 2. połowie ubiegłego wieku zaostrzyła się konfrontacja ostentacyjnie katolickiej elity bogatych z masą ubogich, którzy stanowią 60% mieszkańców tej części świata. Są oni nadal pozbawieni przywilejów cywilizacji, żyjąc w olbrzymich dzielnicach nędzy na obrzeżach miast. Te wielkie problemy społeczne stanowią przeszkodę dla ewangelizacji, stając się tym samym wyzwaniem dla Kościoła, który szuka rozwiązań, płacąc za to cenę krwi męczenników. W tej części świata, gdzie żyje 43% z ogólnej liczby katolików na świecie, udział misjonarzy nie przekracza 5%. Prośmy, by Kościół tam działający, przyzwyczajony od dawna do pomocy z zewnątrz, podjął dzieło ewangelizacji także poza swymi granicami.